Müzisyen Osmanlı Padişahları – Musikişinas Sultan Bestekarlar

0
6842
Müzisyen Osmanlı Padişahları - Musikişinas Sultan Bestekarlar

MUSİKİŞİNAS OSMANLI PADİŞAHLARI – BESTECİ SULTANLAR

Sultan II.Bayezid Han

Sultan II.Bayezid Han ( 1450-1512 ) : Osmanlı Devletinin sekizinci padişahıdır . Şair , bilgin , hattat ve musikişinastır . Döneminde bir çok bilgin ve sanatkârı maaşa bağlamıştır .

Şiirlerini ‘ Adni ‘ mahlası ile yazmıştır . Şiirlerinden 124 adedini kapsayan basılı bir Divânı vardır .

Dokuz adet saz eseri olduğu bilinmektedir . Akıl hastalıklarının musiki ile tedavisi O nun zamanında başlatılmıştır .

Sultan IV.Murad Han

Sultan IV.Murad Han ( 1612-1640 ) : Tarihlerde Revan ve Bağdat Fatihi olarak anılır . ‘ Murâdî ‘ mahlası ile şiirler yazar .

‘ Şah Murad ‘ mahlası ile de besteler yapan sanatkar bir padişahtır . Hüseyni Makamından altı ayrı peşrev besteleyebilmiş kudretli bir bestekar ve müzik bilginidir .

Bu özelliği ile müzik tarihimizde tektir . Bilinen beste sayısı on bes tanedir . Damla hastalığından vefat etmiştir .

Osmanlı Padişahları Listesi, Toplu Osmanlı Padişahları Resimleri, Sarayı Müzikleri, Ottoman Empire Palace Music
Osmanlı Padişahları Listesi, Toplu Osmanlı Padişahları Resimleri, Sarayı Müzikleri, Ottoman Empire Palace Music

Sultan I.Mahmud Han

Sultan I.Mahmud Han ( 1696 – 1754 ) : 24 sene tahtta kalır . Yazdığı Türkçe ve Arapça şiirlerde annesinin ismi olan ‘ Sepkati ‘ mahlasını kullanır .

Tarih , edebiyat , şiirle uğraşır . Çok iyi derece de keman çalmayı öğrenir. Aynı zamanda iyi bir tanburi ve iyi bir bestekardır .

Bilinen sekiz peşrevi ve iki saz semaisi bulunmaktadır. Bir Cuma günü namazdan dönerken at sırtında 58 yaşında vefat eder .

Sultan III.Selim Han

Sultan III.Selim Han ( 1761-1808 ) : Türk Musikinde ekol olmuş dâhi bir bestakardır . Türk Musikimizin köşe köşetaşıdır . Günümüze altmıştan fazla bestesi ulaşmıştır .

Kendisinin icad ettiği ondört makam bulunmaktadır . ‘ Suzidilara ‘ makamının yaratıcısıdır . Evcarâ , Nevâ –Buselik , Şevkefza gibi günümüzde de kullanılan makamlar onun tertibidir .

Aynı zamanda usta bir tanburi ve neyzen olan Sultan III.Selim in ‘ İlhami mahlasını kullanarak yazdığı şiirlerden oluşan bir Divan ı vardır .

Müzisyen Osmanlı Padişahları - Musikişinas Sultanlar
Müzisyen Osmanlı Padişahları – Musikişinas Sultanlar

Bu şiirlerden 42 beyitlik olanı , Medine de Peygamber Mescidinin ön tarafındaki on iki sutüna yazılmıştır .

Sultan II.Mahmud Han

Sultan II.Mahmud Han ( 1785-1839 ) : Günümüze ulaşan 26 adet eseri ile müzik tarihimizde çok önemli bir yeri vardır . ‘ Adli ‘ mahlasını kullanarak şiirler yazan ve aynı zamanda büyük bir hattat olan , otuzuncu Osmanlı Padişahı , musikiyi III.Selim den öğrenir .

İyi bir hanende , tanburi ve neyzendir . ‘ Ebrulerinin zahımı nihandır ciğe-rimde ‘ diye başlayan güfteside kendisine ait olan Hicaz Divanı , bestekarlıktaki üstünlüğünü göstermeye yeterlidir .

Müzisyen Osmanlı Padişahlari – Musikişinas Sultanlar saray minyatürü

Sultan Abdulaziz Han

Sultan Abdülaziz Han ( 1830 – 1876 ) : Başlayan ihtilal sonrasında zorla tahttan indirilir ve şüpheli bir biçimde ölür. Oysa bu padişah Osmanlı Devleti ni dünyada ikinci veya üçüncü duruma getirmeyi başarmıştır . Pehlivanlığa , koç ve horoz dövüştürmeye meraklı olarak tanıtılmak istense e ! çok iyi müzik bilgisine sahip , çok iyi piyano ve çok iyi lavta çalan aynı zamanda neyzen olan çok ince ruhlu bir padişahtır .

Günümüze kadar ulaşan Hicaz Hümayun Sirtosu ve güftesi de kendisine ait olan muhayyer makamında iki şarkısı bulunmaktadır . Yaptığı resmi dış gezilerde de , dış kaynaklarda sanâtkar bir devlet başkanı olarak nitelendirilmiştir . Öldüğünde 46 yaşındadır . ‘ Ey Nevbahar-ı Hüsn-ü An ‘ sevilen bestelerindendir.

Müzisyen Osmanlı Padişahlar - Musikişinas Sultanlar
Müzisyen Osmanlı Padişahlar – Musikişinas Sultanlar

Sultan IV.Mehmed Vahideddin Han

Sultan IV. Mehmed Vahideddin Han (1861– 1926) : Padişahlığın kaldırılması ve tenkitler nedeniyle yurt dışına çıkar, bir çok teklifi reddeder ve İtalya da oturma kararı alır . Çok iyi bir ses icracısı , kanûnî ve bestekâr olarak Türk Musiki tarihinde önemli bir yere sahiptir . Nota koleksiyoncusuna meraklı ve çok iyi bir piyanisttir .

Bestekâr olarak yetmişten fazla eseri vardır . II. Balkan Savaşı sonunda Edirne nin alınması dolayısıyla bestelediği ve güftesi şair Nigâr Hanıma ait olan marşı çok ünlüdür . 1926 yılında San Remo fa vefat eder . Cenazesi Türkiye den istenmediği için Türkiye ye getirilemez .

Borçları nedeniyle tabutuna bile haciz konur. O dönemde Suriye devlet başkanı cenazeye sahip çıkar ve tabutu Suriye ye getirtir. Murat Bardakçı nın kaleme aldığı ‘ Şahbaba ‘ isimli kitapda Sultan Vahdettin in ilginç hayat hikayesini okuyabilirsiniz . Rast Makamında bilinen bestesi;
Hicran ile dil hastayım
Ummid ile nalan
Gel sineme gel kalbime gir ruhuma yaslan
Mecnuna ben oldum halef ey ruh-ı gazalan
çok ünlüdür…

Bu örnekler dışında Osmanlı Döneminde bizzat musiki ile ilgilenmiş , gerek bestekar gerekse icracı olarak şöhret kazanmış bir çok Osmanlı Sultanı ve Hanedan Mensubuna rastlamaktayız .

O dönemlerde nota yazısının olmaması nedeniyle eserlerin bugüne ulaşması çok zor olmuştur .

Bugün eseri bilinebilen en eski padişah Sultan II. Beyazıd Han dır .

Dokuz adet peşrevi ve saz semaisi bulunmaktadır .

Bugün elimizde besteleri var olan padişahlar kimlerdir?

Sultan II.Beyazıd Han ( 1450-1512 )

Osmanlı Dolmabahçe Sarayı'nda Piyano
Osmanlı Dolmabahçe Sarayı’nda Piyano

Sultan IV.Murad Han ( 1612 – 1640 )
Sultan I.Mahmud Han ( 1696 – 1754 )
Sultan III. Selim Han ( 1761 – 1808 )
Sultan II.Mahmud Han ( 1785 – 1839 )
Sultan Abdulaziz Han ( 1830 – 1876 )
Sultan VI. Mehmed Vahideddin Han ( 1861-1926 )

Bestekar olduğunu bildiğimiz hale eserleri günümüze ulaşamamış ve beste sahibi olmayan fakat

musikişinas olan padişahlar da vardır:

II. Ahmed ( 1823-1861 )
II.Mustafa ( 1664-1703 )
I.Abdulhamıd ( 1725-1789 )
Abdulmecid ( 1823-1861 )
V.Murad ( 1840-1904 )
II.Abdulhamid ( 1842-1918 )
V.Mehmed Reşat ( 1844-1918 )


Son zamanlarda izlediğimiz filmlerden olsa gerek , Osmanlı Padişahlarının genelde harem de ömür tükettikleri düşünür olduk .

Oysa bir bölümü şair, bir bölümü hattat, bir diğer önemli bölümü de bestekârdır.

Bir çoğunun başka başka sanat dalı ile ilgileri ve aynı zamanda bazılarının da ilginç hayat hikayeleri vardır .

Merakımızı gidermeye ve o dönemlere kısa bir yolculuk yapmaya ne dersiniz ?

SANATA MERAKLI VE YETENEKLİ ZANAATKAR OSMANLI PADİŞAHLARI

•Kürüşçü adıyla anılan I. Mehmet yay ve kiriş ustasıdır .

•I.Selim ve I.Süleyman kuyumcudur .

•Hacıların hac yolunda kullanmaları için hilal şeklinde asalar yapan ise II.Selim dir .

•III.Selim çok iyi müzisyendir ama hiç çocuğu olmaz . Haremde ney üflerken ele geçirilir, kendini elindeki neyle savunmaya çalışırken isyancılar tarafından kanı dökülerek öldürülür . ‘ Pir Pür Cefa Hoş Dilberdir ‘ adlı şiiri zevkle dinlenen bestelerindendir.

•III.Mehmed ve I.Ahmed kaşık ustasıymış ve okçuların kullandığı özel yüzükler yaparmış.

•IV.Mehmed şairmiş , marşlar yazarmış.

•II.Abdülhamid kakma ve süsleme sanatıyla ilgilenirmiş .

•I.Mahmud un ‘ Uşşak Peşrevi ‘ çok tanınan bir bestedir.

•II.Mahmud , hat sanatçısı , şair ve bestekardır. Arapça yanında Farsçaya da hakimdir .

•V.Murad , Osmanlı Devletinin piyanist olan ilk ve tek padişahıdır .

•Kanuni Sultan Süleyman ın ‘ Tanrının has kulusun ‘ ve ‘ Nur-i alemsin ‘ adlı şiirleri tanınan bestelerindendir.

•Kanuni nin Hürrem Sultan a olan aşkı için ‘ Muhibbi ‘ mahlasıyla yazdığı gazeli de ünlüdür . Bugünkü karşılığı o kadar etkileyici ki; kesinlikle yazmalıyım…

Celis-i halvetim , varım , habibim mah-ı tabanım
Enisim , mahremim, varım , güzeller şahı sultanım

Hayatım hasılım , ömrüm , şarab-ı kevserim , adnim
Baharım, behçetim, rüzum, nigarım verd-i handanım

Neşatım , işretim , bezmim , çerağım , neyyirim , şem im
Turuncu u nar u narencim , benim şem -i şebistanım

…….

Bugünkü dille ;

Benim birlikte olduğum , sevgili , parıldayan ayım ,
Can dostum , en yakınım , güzellerin şahı sultanım ,

Hayatımın , yaşamımın sebebi Cenneti , Kevser şarabım ,
Baharım , sevincim , günlerimin anlamı , gönlüme nakşolmuş resim gibi sevgilim , benim gülen gülüm,

Sevinç kaynağım , içkimdeki lezzet, eğlenceli meclisim , nurlu parlak ışığım , meş alem,
Turuncum , narım , narencim , gecelerimin , visal odamın aydınlığı ,

Nebatım , şekerim , hazinem , cihanda hiç örselenmemiş , el değmemiş sevgilim ,
Gönlümdeki Mısır ın Sultanı , Hazret-i Yusuf um , varlığımın anlamı,
…….

•Sufi şiirler yazan Sultan Beyazıd ın ise ‘ Neva Peşrevi ‘ çok ünlüdür .
•IV.Murad ‘ın ‘ Hüseyni peşrevi ‘ çok bilinir.
•III.Ahmed in ise ‘ Şemine Pervaneyim ‘ isimli şiiri tanınan bestelerindendir.

CEVAP VER